XI Zjazd Stowarzyszenia Byłych Policjantów BSW KGP_23-25 maja 2025 r. Topola Królewska_Wycieczka do Tumu i Biesiekier

Podczas naszego XI zjazdu, 24 maja 2025 r. tradycyjnie odbyliśmy wycieczkę, tym razem w okolicach Topoli Królewskiej. 

Archikolegiata w Tumie pod Łęczycą jest największą zachowaną w Polsce świątynią romańską z XII w. i pierwotnie mogła wyglądać niemal tak samo jak romańska katedra na Wawelu. Obecnie kościół posiada elementy gotyckiej architektury w postaci łuków podpierających empory po obu stronach nawy głównej. Nietypowym rozwiązaniem jest zastosowanie podwójnej absydy, stąd obecne wejście znajduje się z boku korpusu kościoła z romańskim portalem. Budowę kościoła (tumu) mogła zainicjować Salomea z Bergu – wdowa po Bolesławie Krzywoustym, której ziemie łęczycka, sieradzka po Inowłódz przypadły jako oprawa wdowia. Pierwotnie w miejscu kolegiaty funkcjonował klasztor benedyktyński. Pod względem ważności kościół w Tumie był drugim po katedrze gnieźnieńskiej. Uznaje się, że tutaj odbył się pierwszy sejm w historii Polski w 1180 r., podczas którego podważono testament Krzywoustego i zasadę senioratu przyznając Kazimierzowi Sprawiedliwemu prymat nad innymi książętami piastowskimi.

Świątynia ulegała zniszczeniom podczas walk z Tatarami, Krzyżakami, Szwedami. Ostatnie zniszczenia spowodowały działania wojenne we wrześniu 1939 r. Obecny wygląd jest wynikiem powojennej rewitalizacji.

W pobliżu znajduje się skansen Łęczycka Zagroda Chłopska z zabudowaniami mieszkalnymi i gospodarczymi XIX i XX- wiecznymi oraz wczesnośredniowieczne grodzisko – rekonstrukcja otwarta w 2022 r. Pierwsze osadnictwo w tym miejscu datuje się na VIII w. i prawdopodobnie była to pierwotna lokalizacja Łęczycy, która w późniejszym czasie rozwijała się po obu stronach doliny Bzury ( grodzisko, archikolegiata, zamek w Łęczycy) i ostatecznie zanika w XIV w.

Kolejnym i ostatnim miejscem na naszym szlaku w sobotę był zamek w Besiekierach, któremu dzięki staraniom miejscowego samorządu została przywrócona możliwość zwiedzania jako tzw. stałej ruiny. Ceglany, trójkondygnacyjny zamek wzniesiony został na przełomie XV i XVI w., prawdopodobnie z inicjatywy Wojciecha lub Mikołaja Sokołowskich herbu Prawdzic. Zamek posiadał budynek mieszkalny, bramny z kaplicą na piętrze, most zwodzony i mury obwodowe. Kres zamieszkaniu położył potop szwedzki. Ciekawostką jest, że zamek ten ok. 1600 r. nabył Andrzej Batory (bratanek króla) – kardynał i biskup warmiński. W późniejszym okresie zamieszkiwał tam Jerzy Rakoczy i Zofia Batorówna.

Nazwa miejscowości wywodzona jest od legendy o zakładzie z diabłem Borutą, że budowla zostanie wzniesiona bez użycia siekiery, bądź skandynawskich wojowników tzw. berserków odzianych w niedźwiedzie skóry i wprawiających się w stan „szału” bojowego przy użyciu ziół lub grzybów halucynogennych. Być może jest w tym coś z prawdy, ponieważ w leżącym nie opodal Lutomiersku odkryty został zbiorowy pochówek wikiński z okresu wczesnopiastowskiego.

Opracował: S. Horna

Materiał fotograficzny: P. Zacharski, M. Wilczewski